Jaarrekening

Algemeen

RAI Holding B.V. is statutair gevestigd te Amsterdam (Europaplein 24), Kamer van Koophandel nummer 33093880. Het boekjaar van de vennootschap loopt van 1 januari tot en met 31 december.

Activiteiten

RAI Holding B.V. is een holdingmaatschappij. De belangrijkste activiteiten van de RAI zijn zowel gericht op het accommoderen van de eigen evenementen, als het beschikbaar stellen van de faciliteiten aan derden ten behoeve van beurzen, congressen, corporate events, theaterproducties en niche events.

Continuïteit

Deze jaarrekening is opgesteld uitgaande van de continuïteitsveronderstelling.

Algemene waarderingsgrondslagen

De jaarrekening is opgesteld in overeenstemming met in Nederland algemeen aanvaarde grondslagen voor financiële verslaggeving en voldoet aan de wettelijke bepalingen inzake de jaarrekening zoals opgenomen in Titel 9 Boek 2 BW. De gehanteerde grondslagen voor waardering van activa en passiva zijn gedurende het huidige en vorige jaar consistent toegepast. De grondslagen voor waardering en resultaatbepaling hebben betrekking op zowel de geconsolideerde als de vennootschappelijke jaarrekening.

Aandeelhoudersstructuur

De RAI Vereniging heeft een 75% belang in RAI Holding B.V. De resterende 25% van de aandelen is in handen van de Gemeente Amsterdam.

Consolidatiegrondslagen

Geconsolideerd worden de financiële gegevens van RAI Holding B.V. en al haar groepsmaatschappijen. Groepsmaatschappijen zijn deelnemingen waarin RAI Holding B.V. beleidsbepalende invloed op het beleid heeft. De overige deelnemingen worden niet geconsolideerd.

De financiële gegevens van gedurende het verslagjaar verkregen ondernemingen worden geconsolideerd vanaf het moment dat RAI Holding B.V. beslissende invloed heeft verkregen op het beleid van die ondernemingen tot aan het moment van beëindiging daarvan. Onderlinge transacties tussen vennootschappen die worden geconsolideerd worden geëlimineerd.

De vennootschap bezit 100% van de aandelen in de volgende deelnemingen: RAI Amsterdam B.V., Amsterdam; Arfora B.V., Amsterdam.

In deze deelnemingen zijn de resultaten verwerkt van de volgende indirecte deelnemingen (100%): RAI Solar Energy B.V., Amsterdam; Amsterdam RAI Catering B.V., Amsterdam; RAI USA, Inc., Delaware; Rui Ang Exhibition and Convention Co., Ltd., Shanghai; RAI TURKEY ULUSLARARASI FUARCILIK VE GOSTERI HIZMETLERI ITHALAT IHRACAT TICARET LIMITED SIRKETI, Istanbul. De vennootschap in Turkije is in 2016 opgericht. Daarnaast is het resultaat verwerkt van de volgende indirecte deelneming (50%): IBEX LLC, Maine USA.

Functionele valuta

De posten in de jaarrekening van de groepsmaatschappijen worden gewaardeerd met inachtneming van de valuta van de economische omgeving waarin de groepsmaatschappij haar bedrijfsactiviteiten voornamelijk uitoefent (de functionele valuta). De geconsolideerde jaarrekening is opgesteld in euro’s; dit is zowel de functionele als de presentatievaluta van RAI Holding B.V.

Transacties, vorderingen en schulden

Transacties in vreemde valuta gedurende de verslagperiode zijn in de jaarrekening verwerkt tegen de koers op transactiedatum.

Monetaire activa en passiva in vreemde valuta worden omgerekend in de functionele valuta tegen de koers per balansdatum. De uit de afwikkeling en omrekening voortvloeiende koersverschillen komen ten gunste of ten laste van de winst- en verliesrekening, tenzij hedge-accounting wordt toegepast.

Niet-monetaire activa die volgens de verkrijgingsprijs worden gewaardeerd in een vreemde valuta worden omgerekend tegen de wisselkoers op de transactiedatum.

Niet-monetaire activa die volgens de actuele waarde worden gewaardeerd in een vreemde valuta worden omgerekend tegen de wisselkoers op het moment waarop de actuele waarde werd bepaald.

Omrekeningsverschillen bij intragroepsleningen op lange termijn die feitelijk een uitbreiding of inkrimping van de netto-investering van buitenlandse deelnemingen zijn, worden rechtstreeks ten gunste of ten laste van het eigen vermogen gebracht in de wettelijke reserve omrekeningsverschillen.

Indien leningen in vreemde valuta zijn aangegaan om de netto-investering in een buitenlandse deelneming te financieren of af te dekken, worden de koersverschillen die uit de lening voortvloeien in de wettelijke reserve omrekeningsverschillen verwerkt voor zover de lening effectief is als dekking van de koersverschillen op de netto-investering in de buitenlandse deelneming.

De activa en passiva van in de consolidatie opgenomen deelnemingen met een functionele valuta anders dan de presentatievaluta, worden omgerekend tegen de koers per balansdatum. De baten en lasten worden omgerekend tegen de wisselkoers op transactiedatum.
De hieruit resulterende omrekeningsverschillen worden rechtstreeks ten gunste of ten laste van het eigen vermogen gebracht in de wettelijke reserve omrekeningsverschillen.

Gebruik van schattingen

Bij het opstellen van de jaarrekening dient de leiding van RAI Holding B.V. overeenkomstig algemeen aanvaarde grondslagen voor de financiële verslaggeving bepaalde schattingen en veronderstellingen te doen die mede bepalend zijn voor de opgenomen bedragen. De feitelijke resultaten kunnen van deze schattingen afwijken.

De schattingen en onderliggende veronderstellingen worden voortdurend beoordeeld. Herzieningen van schattingen worden opgenomen in de periode waarin de schatting wordt herzien en in toekomstige perioden waarvoor de herziening gevolgen heeft.

Financiële instrumenten

Onder financiële instrumenten worden zowel de primaire financiële instrumenten, zoals vorderingen en schulden, als de financiële derivaten verstaan. Voor de grondslagen van de primaire financiële instrumenten wordt verwezen naar de toelichting per balanspost.

RAI Holding B.V. past hedge-accounting toe op basis van documentatie per individuele hedgerelatie en documenteert de wijze waarop de hedgerelaties passen in de doelstellingen van het risicobeheer, de hedgestrategie en de verwachting aangaande de effectiviteit van de hedge.

Het effectieve deel van financiële derivaten die zijn toegewezen voor kostprijshedge-accounting, wordt tegen kostprijs gewaardeerd en het ineffectieve deel wordt tegen reële waarde gewaardeerd. De waardeveranderingen van de reële waarde van het ineffectieve deel worden direct in de winst- en verliesrekening verwerkt.

Grondslagen voor de waardering van activa en passiva

De waardering van activa en passiva geschiedt, voor zover bij de afzonderlijke posten in de toelichting niet anders is vermeld, tegen nominale waarde.

Immateriële vaste activa

Extern verworven beurstitels zijn gewaardeerd op kostprijs of lagere marktwaarde en worden afgeschreven over de economische levensduur, die wordt verondersteld maximaal 20 jaar te zijn.

Voor beurstitel IBEX wordt de economische levensduur verondersteld op maximaal 15 jaar.

Software wordt gewaardeerd tegen historische kostprijs en wordt afgeschreven over de economische levensduur die wordt verondersteld maximaal 10 jaar te zijn. Exploitatierechten zijn gewaardeerd tegen verkrijgingprijs en jaarlijks wordt hierop afgeschreven, gebaseerd op de duur van het recht.

Materiële vaste activa

Materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen verkrijgingprijs, verminderd met een lineaire afschrijving gebaseerd op de economische levensduur en verminderd met eventuele bijzondere waardeverminderingen.

Onderhoudskosten voor gebouwen in eigendom worden direct ten laste van het resultaat verantwoord, dan wel geactiveerd en afgeschreven indien de activeringscriteria dit toestaan. Bij het bepalen van de afschrijving wordt rekening gehouden met een restwaarde. Deze restwaarde wordt in alle gevallen geacht nihil te zijn.

Financiële vaste activa

Deelnemingen waarbij invloed van betekenis wordt uitgeoefend op het zakelijke en financiële beleid worden gewaardeerd tegen de netto vermogenswaarde, bepaald op basis van de waarderingsgrondslagen van RAI Holding B.V. Deelnemingen waarbij geen invloed van betekenis wordt uitgeoefend, worden gewaardeerd tegen verkrijgingprijs of lagere actuele waarde.

De vorderingen op en leningen aan deelnemingen alsmede de overige vorderingen worden bij eerste verwerking opgenomen tegen de reële waarde en vervolgens gewaardeerd tegen de geamortiseerde kostprijs, onder aftrek van noodzakelijk geachte voorzieningen.

Bijzondere waardeverminderingen vaste activa 

Jaarlijks wordt beoordeeld of er aanwijzingen zijn dat immateriële, materiële en financiële vaste activa aan bijzondere waardeverminderingen onderhevig zijn. Van een bijzondere waardevermindering is sprake als de boekwaarde van het actief hoger is dan de realiseerbare waarde ervan. In geval van bijzondere waardevermindering wordt het betreffende actief afgewaardeerd tot de realiseerbare waarde. Het verlies wordt direct als last verwerkt in de winst- en verliesrekening.

Vorderingen

De vorderingen worden bij eerste verwerking opgenomen tegen de reële waarde en vervolgens gewaardeerd tegen de geamortiseerde kostprijs, welke gelijk is aan de nominale waarde, onder aftrek van de noodzakelijk geachte voorzieningen voor het risico van oninbaarheid. Deze voorzieningen worden bepaald op basis van individuele beoordeling van de vorderingen.

De vorderingen hebben, tenzij anders vermeld, een verwachte looptijd van maximaal één jaar.

Voorraden

De voorraden betreffen voornamelijk food & beverage producten en de waardering ervan geschiedt tegen verkrijgingprijs, voor zover nodig onder aftrek van een voorziening voor incourantheid.

Effecten

Effecten zijn gewaardeerd tegen de verkrijgingprijs of lagere marktwaarde per balansdatum. Als marktwaarde geldt in principe de beurswaarde. Indien de verkoop op korte termijn zal plaatsvinden, geldt als marktwaarde de directe opbrengstwaarde.

Liquide middelen

De liquide middelen staan ter vrije beschikking van de vennootschap.

Voorzieningen

Voorzieningen worden opgenomen voor alle in rechte afdwingbare dan wel feitelijke verplichtingen als gevolg van een gebeurtenis vóór balansdatum en waarvan het waarschijnlijk is dat voor de afwikkeling van die verplichtingen een uitstroom van middelen nodig is en de omvang daarvan betrouwbaar kan worden geschat.

Er wordt een voorziening voor jubileumuitkeringen opgenomen op basis van de per balansdatum geldende jubileumregeling, rekening houdend met blijfkans, toekomstige loonkostenontwikkeling en disconteringsvoet.

Voor bonusregelingen en winstdelingen op basis van de relevante prestatieregelingen wordt een verplichting opgenomen. De verplichting wordt verantwoord onder de kortlopende schulden.

Pensioenregeling

De onderneming heeft twee actieve pensioenregelingen voor haar werknemers. Voor medewerkers die voor 1 januari 2013 in dienst zijn getreden is een pensioenregeling getroffen die kwalificeert als een toegezegd-pensioenregeling, waarbij de toegezegde pensioenuitkeringen gebaseerd zijn op middelloon. Deze pensioenregeling is ondergebracht bij een pensioenverzekeraar en wordt in de jaarrekening verwerkt als toegezegde-bijdrageregeling, aangezien de verplichtingen uit hoofde van de uitvoering van deze pensioenregeling geheel herverzekerd zijn.

Voor medewerkers die vanaf 1 januari 2013 in dienst zijn getreden dan wel vrijwillig zijn overgestapt naar de nieuwe pensioenregeling, is een beschikbare premieregeling getroffen met het karakter van een premieovereenkomst. De verplichtingen van de onderneming gaan niet verder dan het betalen van een jaarlijkse bijdrage aan de verzekeringsmaatschappij. De in de toekomst te betalen bijdragen zullen mede afhankelijk zijn van de ontwikkeling van de arbeidsvoorwaarden en van de rendementen die de verzekeringsmaatschappij behaalt op de belegde bijdragen.

Langlopende schulden

Onder de langlopende schulden worden schulden opgenomen met een resterende looptijd van meer dan één jaar. De schulden worden bij eerste verwerking opgenomen tegen de reële waarde en vervolgens gewaardeerd tegen de geamortiseerde kostprijs.

Kortlopende schulden

De kortlopende schulden worden bij eerste verwerking gewaardeerd tegen reële waarde, daarna tegen geamortiseerde kostprijs en hebben een verwachte looptijd van maximaal één jaar. Voor bonusregelingen en winstdelingen op basis van de relevante prestatieregelingen wordt een verplichting opgenomen. Daarnaast wordt een verplichting opgenomen voor contractuele afspraken, die gemaakt zijn met de medewerkers.

(Latente) vennootschapsbelasting

Tijdelijke verschillen tussen commerciële en fiscale winstbepaling worden tegen nominale waarde in de balans opgenomen als latent te vorderen respectievelijk verschuldigde vennootschapsbelasting. Latent te vorderen vennootschapsbelasting uit hoofde van compensabele verliezen wordt, voor zover het redelijkerwijs te verwachten valt dat deze realiseerbaar wordt, gewaardeerd tegen het per balansdatum bekende toekomstige belastingtarief.

RAI Holding B.V. staat aan het hoofd van een fiscale eenheid voor de vennootschapsbelasting waarin ook de volgende ondernemingen zijn opgenomen: RAI Amsterdam B.V., RAI Solar Energy B.V., Amsterdam RAI Catering B.V. en Arfora B.V.

Grondslagen voor resultaatbepaling

Verantwoording van opbrengsten 

De bepaling van het resultaat geschiedt volgens een stelsel gebaseerd op historische kostprijs. De omzetverantwoording geldt voor alle categorieën zoals gespecificeerd onder 2.1.1. De netto-omzet omvat de opbrengsten uit levering van goederen en diensten zoals gespecificeerd onder 2.1.1 onder aftrek van kortingen en dergelijke en van over de omzet geheven belastingen. Opbrengsten en kosten worden toegerekend aan de periode waarin de prestatie wordt verricht. Voor beurzen en tentoonstellingen betreft dit de periode waarin het evenement plaatsvindt. Winstneming vindt ook pas op dat moment plaats. Verliezen en risico’s die hun oorsprong vinden voor het einde van het boekjaar, worden verwerkt indien en voor zover deze voor het opmaken van de jaarrekening bekend zijn geworden.

Voor deelnemingen waar beslissende invloed op kan worden uitgeoefend, vindt proportionele consolidatie plaats van de opbrengsten en kosten. Voor deelnemingen waar geen beslissende invloed op kan worden uitgeoefend, wordt het aan RAI Holding B.V. toekomende resultaat meegenomen.

Kosten uitbesteed werk

Onder kosten uitbesteed werk en andere externe kosten wordt verstaan de aan de omzet toe te rekenen directe en indirecte kosten, waaronder inkoopkosten van verkochte cateringvoorraad.

Afschrijvingen

De afschrijvingen op materiële vaste activa zijn lineair berekend en gebaseerd op de verwachte economische levensduur.

De gehanteerde afschrijvingspercentages liggen tussen de 2% en 20%. De afschrijvingen van de immateriële vaste activa zijn gerelateerd aan de aanschafwaarde en liggen tussen de 5% en 20%. Geen rekening wordt gehouden met een eventuele restwaarde van materiële en/of immateriële vaste activa.

Financiële baten en lasten

De financiële baten en lasten betreffen de aan de periode toe te rekenen koersverschillen, rentebaten en -lasten.

Resultaat deelneming

Het resultaat op deelnemingen betreft het aandeel van de vennootschap in het resultaat van de op netto-vermogenswaarde gewaardeerde deelnemingen. Als resultaat van deelnemingen wordt opgenomen het aan de vennootschap toekomende aandeel in het resultaat van deze deelnemingen.

Vennootschapsbelasting

De belastingen worden berekend over het commerciële resultaat vóór belastingen, rekening houdend met fiscale faciliteiten. Bij de bepaling wordt rekening gehouden met de mutatie in de voorziening voor latente vennootschapsbelasting.

Kasstroomoverzicht

Het kasstroomoverzicht is opgesteld volgens de indirecte methode. De geldmiddelen in het kasstroomoverzicht bestaan uit liquide middelen.

1.1. Geconsolideerde balans (vóór voorstel resultaatbestemming)

Geconsolideerde balans, activa

Bedragen x € 1.000

Geconsolideerde balans, activa
  Ref.   2017   2016
           
ACTIVA          
           
Vaste activa          
           
Immateriële vaste activa 1.1.1. 8.464   10.239  
Materiële vaste activa 1.1.2. 165.653   170.787  
Financiële vaste activa 1.1.3. 1.134   1.134  
      175.251   182.160
           
Vlottende activa          
           
Voorraden   469   315  
Vorderingen 1.1.4. 27.086   22.637  
Effecten   41   41  
Liquide middelen   5.473   742  
      33.069   23.735
           
      208.320   205.895

Geconsolideerde balans, passiva

Vóór voorstel resultaatbestemming, bedragen x € 1.000

Geconsolideerde balans, passiva
  Ref.   2017   2016
           
PASSIVA          
           
Eigen vermogen 1.1.5.        
           
Geplaatst kapitaal   2.730   2.730  
Agioreserves   22.006   22.006  
Wettelijke reserve koersverschillen   ‑397    
Overige reserves   60.834   58.070  
Onverdeelde winst   5.271   5.048  
      90.444   87.854
           
Voorzieningen 1.1.6.        
           
Belastinglatentie   180   535  
Voorziening overig   1.457   1.506  
      1.637   2.041
           
Schulden          
           
Langlopende schulden 1.1.7.   55.603   61.395
           
Kortlopende schulden 1.1.8.   60.636   54.605
           
      208.320   205.895

2.1. Geconsolideerde winst- en verliesrekening

Geconsolideerde winst- en verliesrekening

Bedragen x € 1.000

Geconsolideerde winst- en verliesrekening
  Ref.   2017   2016
           
Netto-omzet 2.1.1. 123.287   120.202  
           
Som der bedrijfsopbrengsten     123.287   120.202
           
Kosten uitbesteed werk en andere externe kosten 2.1.2. 50.901   47.084  
Lonen en salarissen 2.1.3. 24.306   23.547  
Sociale lasten   3.338   3.257  
Pensioenlasten   2.197   2.177  
Afschrijving op immateriële en materiële vaste activa 2.1.4. 14.470   14.979  
Overige bedrijfskosten (inclusief overige personeelskosten) 2.1.5. 18.507   19.718  
           
Som der bedrijfskosten     113.719   110.762
           
Bedrijfsresultaat     9.568   9.440
           
Rentebaten en soortgelijke opbrengsten     284   16
Rentelasten en soortgelijke kosten     ‑2.572   ‑2.608
           
Som der financiële baten en lasten 2.1.6.   ‑2.288   ‑2.592
           
Resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening vóór belastingen     7.280   6.848
Belastingen op resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening 2.1.7.   ‑2.009   ‑1.800
           
Resultaat na belastingen     5.271   5.048

3.1. Geconsolideerd kasstroomoverzicht

Geconsolideerd kasstroomoverzicht

Bedragen x € 1.000

Geconsolideerd kasstroomoverzicht
      2017   2016
           
Kasstroom uit operationele activiteiten          
           
Bedijfsresultaat     9.568   9.440
           
Aanpassingen voor:          
Afschrijving op immateriële en materiële vaste activa   14.470   14.979  
Mutaties in langlopende schulden   -   1.459  
Mutaties in voorzieningen   ‑404   ‑67  
      14.066   16.372
           
Mutaties in voorraden en vorderingen   ‑4.603   6.613  
Mutaties in kortlopende schulden (exclusief bankkrediet)   7.387   ‑2.513  
      2.784   4.100
           
Betaalde interest   ‑1.939   ‑1.936  
Betaalde belastingen resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening   ‑2.062   ‑1.783  
      ‑4.001   ‑3.719
           
Totale kasstroom uit operationele activiteiten     22.417   26.192
           
Kasstroom uit investeringsactiviteiten          
Investering in materiële vaste activa   ‑7.765   ‑18.270  
Investering in immateriële vaste activa   ‑530   ‑3.916  
Desinvestering in financiële vaste activa      
           
Totale kasstroom uit investeringsactiviteiten     ‑8.295   ‑22.186
           
Kasstroom uit financieringsactiviteiten          
Dividenduitkering   ‑2.953   ‑3.207  
Mutatie schulden aan kredietinstellingen   ‑6.423   ‑571  
Aflossing langlopende leningen in boekjaar   ‑15   ‑15  
           
Totale kasstroom uit financieringsactiviteiten     ‑9.391   ‑3.793
           
Mutatie geldmiddelen     4.731   213
           
Geldmiddelen per 1 januari     742   529
           
Geldmiddelen per 31 december     5.473   742

Geconsolideerd overzicht van het totaalresultaat

Geconsolideerd overzicht van het totaalresultaat

Bedragen x € 1.000

Geconsolideerd overzicht van het totaalresultaat
  Ref.   2017   2016
           
Geconsolideerd netto-resultaat na belastingen toekomend aan de rechtspersoon     5.271   5.048
           
Omrekeningsverschillen buitenlandse deelnemingen   ‑397   -  
           
Totaal van de rechtstreekse mutaties in het eigen vermogen van de rechtspersoon als onderdeel van het groepsvermogen     ‑397   -
           
Totaalresultaat van de rechtspersoon     4.874   5.048

Toelichting op de geconsolideerde balans per 31 december 2017

1.1.1. Immateriële vaste activa

Immateriële vaste activa

Bedragen x € 1.000

Immateriële vaste activa
  Beurstitels Software Overige Werken in uitvoering Totaal
           
Aanschaffingswaarde per 1-1-2017 7.012 8.610 1.684 376 17.682
Gereedgekomen werk in uitvoering - 316 - ‑316
Aanschaffingen 192 338 530
Omrekenverschillen ‑762 ‑762
Desinvesteringen ‑51 ‑93 ‑144
Aanschaffingswaarde per 31-12-2017 6.199 9.025 1.684 398 17.306
           
Afschrijvingen en waardeverminderingen per 1-1-2017 593 5.675 1.175 7.443
Afschrijvingen 407 1.055 53 1.515
Omrekenverschillen ‑28 - - - ‑28
Desinvesteringen ‑10 ‑78 - ‑88
Afschrijvingen en waardeverminderingen per 31-12-2017 962 6.652 1.228 8.842
           
Boekwaarde per 1-1-2017 6.419 2.935 509 376 10.239
           
Boekwaarde per 31-12-2017 5.237 2.373 456 398 8.464

Investeringen in beurstitels worden in maximaal 20 jaar afgeschreven. Jaarlijks wordt een impairment test uitgevoerd op in het verleden extern geworven titels. Software wordt afgeschreven in een periode van maximaal 10 jaar, te rekenen vanaf het moment van ingebruikneming.

De categorie ‘Overige’ betreft met name het gebruiksrecht van een lounge in de Amsterdam ArenA. Deze rechten worden afgeschreven tot het jaar 2026. Desinvesteringen hebben betrekking op activa die buiten gebruik zijn gesteld.

1.1.2. Materiële vaste activa

Materiële vaste activa

Bedragen x € 1.000

Materiële vaste activa
  Gebouwen, installaties en terreinen Inventaris Werken in uitvoering Totaal
         
Aanschaffingswaarde per 1-1-2017 331.141 28.422 3.113 362.676
Investeringen 534 1.108 6.123 7.765
Gereedgekomen werk in uitvoering 3.973 184 ‑4.157
Desinvesteringen ‑34 ‑642 ‑28 ‑704
Aanschaffingswaarde per 31-12-2017 335.615 29.071 5.051 369.737
         
         
Afschrijvingen en waardeverminderingen per 1-1-2017 170.538 21.351 191.889
Afschrijvingen 10.185 2.667 12.851
Desinvesteringen ‑34 ‑621 ‑656
Afschrijvingen en waardeverminderingen per 31-12-2017 180.688 23.396 204.084
         
Boekwaarde per 1-1-2017 160.603 7.071 3.113 170.787
         
Boekwaarde per 31-12-2017 154.927 5.676 5.051 165.653

Gebouwen en terreinen worden afgeschreven in 50 jaar, het congrescentrum in 20 jaar en installaties in 10 tot 20 jaar. De overige vaste activa worden afgeschreven in 5 tot 20 jaar. 

In 2017 is de erfpachtovereenkomst vernieuwd met terugwerkende kracht vanaf 1 november 2016. De afgekochte erfpacht tot en met 2066 bedraagt € 3.223.443 (2016: € 3.289.452).
Desinvesteringen hebben betrekking op activa die buiten gebruik zijn gesteld.

1.1.3. Financiële vaste activa

Financiële vaste activa

Bedragen x € 1.000

Financiële vaste activa
  Totaal        
           
Stand per 1-1-2017 1.134        
Overige mutaties        
           
Stand per 31-12-2017 1.134        

De financiële vaste activa betreft een kapitaalbelang in Stadion Amsterdam C.V. van 1/9 deel van het commanditair kapitaal. De waardering van dit kapitaalbelang wordt gewaardeerd op verkrijgingprijs of lagere actuele waarde.

1.1.4. Vlottende activa, vorderingen

Vlottende activa, vorderingen

Bedragen x € 1.000

Vlottende activa, vorderingen
  2017 2016      
           
Handelsvorderingen 15.839 14.233      
Voorziening voor dubieuze debiteuren ‑1.280 ‑1.833      
  14.559 12.400      
Overige vorderingen 4.449 4.315      
Vorderingen op aandeelhouders 384      
Vennootschapsbelasting 136      
Overlopende activa 7.694 5.786      
           
  27.086 22.637      

De overige vorderingen bestaan onder andere uit nog te factureren bedragen € 3.700.756 (2016: € 2.918.384).

De overlopende activa betreft onder andere vooruitbetaalde kosten € 1.004.825 (2016: € 926.020) en gemaakte personeelskosten voor toekomstige beurzen voor een bedrag van € 5.833.054 (2016: € 4.877.950).

1.1.5. Groepsvermogen

Voor een toelichting op de mutaties in het eigen vermogen gedurende 2017 en 2016 wordt verwezen naar de toelichting op de vennootschappelijke jaarrekening van RAI Holding B.V. (zie 4.1.2.).

1.1.6. Voorzieningen

Voorzieningen

Bedragen x € 1.000

Voorzieningen
  Belasting-latentie Overig Totaal    
           
Stand per 1-1-2017 535 1.506 2.041    
Dotatie 85 239 324    
Onttrekking ‑440 ‑288 ‑728    
           
Stand per 31-12-2017 180 1.457 1.637    

De passieve belastinglatentie heeft betrekking op verschillen tussen commerciële en fiscale waardering.

De overige voorzieningen bestaan grotendeels uit: de jubileavoorziening en overige personeel gerelateerde voorzieningen. Bovenstaande voorzieningen hebben een overwegend langlopend karakter.

1.1.7. Langlopende schulden

Langlopende schulden

Bedragen x € 1.000

Langlopende schulden
  2017 2016      
           
Leningen Deutsche Bank AG 24.000 26.000      
Lening Coöperatieve Rabobank Amsterdam U.A. 24.000 26.000      
Lening Triodos Bank 239 253      
Lening Klimaatfonds Amsterdam 100 100      
Overige schulden 7.264 9.042      
           
  55.603 61.395      

Overzicht langlopende leningen

Per 31 december 2017, bedragen x € 1.000

Overzicht langlopende leningen
  Som start boekjaar Aflossing in boekjaar Restsom    
           
Lening Deutsche Bank AG 26.000 26.000    
Lening Coöperatieve Rabobank Amsterdam U.A. 26.000 26.000    
Lening Triodos Bank 268 15 253    
Lening Klimaatfonds Amsterdam 100 100    
Overige schulden 8.207 164 8.043    
           
  60.575 179 60.396    
Af: Kortlopend gedeelte langlopende schulden     4.793    
           
      55.603    

In 2013 is een kredietovereenkomst overeengekomen met de Deutsche Bank AG en de Coöperatieve Rabobank Amsterdam U.A. Deze kredietovereenkomst bestaat naast rekening-couranten van € 31,25 miljoen uit een tweetal leningen van in totaal € 52 miljoen (50% Deutsche Bank AG en 50% Coöperatieve Rabobank Amsterdam U.A.) tot en met 2020.

In 2016 is een aanvullende kredietfaciliteit overeengekomen met de Deutsche Bank AG en de Coöperatieve Rabobank Amsterdam U.A. Deze kredietovereenkomst bestaat uit een rekening-courant van US$ 6,7 miljoen bij de Coöperatieve Rabobank Amsterdam U.A. Hierbij is overeengekomen dat de rekening-courant van de Coöperatieve Rabobank Amsterdam U.A. met € 3 miljoen wordt verminderd en de rekening-courant van de Deutsche Bank AG met € 3 miljoen wordt vermeerderd. Op deze wijze zijn beide banken voor 50% kredietgever. De rekening-courant van US$ heeft een looptijd tot en met 2020.

De rente op de leningen bedraagt Euribor + 1,70%.

In 2013 is een renteswap contract afgesloten. Op grond van deze renteswap betaalt RAI Holding B.V. een rentepercentage van 1,54% over een bedrag van € 48 miljoen.

Als zekerheid voor de langlopende schulden en de rekening-courant zijn de bedrijfspanden aan het Europaplein bezwaard met hypotheek.

In 2014 is een kredietovereenkomst gesloten met Triodos Bank ten behoeve van de financiering van zonnepanelen. De kredietovereenkomst bestaat uit een lening van € 0,29 miljoen en heeft een looptijd tot en met 1 januari 2034. Aflossing vindt plaats per kwartaal in 79 termijnen ingaande 1 juli 2014. Het rentepercentage bedraagt 3,5% op jaarbasis voor de periode tot 17 januari 2026.

In 2014 is een kredietovereenkomst gesloten met het Amsterdams Investeringsfonds van de Gemeente Amsterdam ten behoeve van de financiering van zonnepanelen. De kredietovereenkomst bestaat uit een lening van € 0,1 miljoen en heeft een looptijd tot en met 5 maart 2029. Aflossing vindt plaats uiterlijk op 5 maart 2029 en het rentepercentage bedraagt 0%.

De overige langlopende schulden betreffen een in 1988 van de Gemeente Amsterdam ontvangen afkoopsom inzake de exploitatieverliezen van het Congrescentrum over de periode tot 2038. De afkoopsom is in het verleden opgerent tegen een rentepercentage van 7,46%. Deze afkoopsom heeft een overwegend langlopend karakter. De vrijval vindt plaats ten gunste van de bedrijfskosten. De jaarlijkse oprenting vindt plaats ten laste van de financiële baten en lasten.

Van het totaal aan langlopende schulden heeft € 6,8 miljoen een looptijd van langer dan 5 jaar. 

1.1.8. Kortlopende schulden

Kortlopende schulden

Bedragen x € 1.000

Kortlopende schulden
  2017 2016      
           
Schulden aan kredietinstellingen 3.777 10.200      
Kortlopend gedeelte langlopende leningen 4.793 793      
Schulden aan aandeelhouders 670      
Vooruitontvangen bedragen 25.134 20.284      
Schulden aan leveranciers 4.459 5.694      
Vennootschapsbelasting 175      
Overige belastingen en premies sociale verzekeringen 1.732 1.876      
Overlopende passiva 20.566 15.088      
           
  60.636 54.605      

De overlopende passiva bestaat grotendeels uit nog te ontvangen facturen voor gemaakte kosten voor een bedrag van € 9.447.463 (2016: € 6.099.937) en overlopende passiva met betrekking tot personeel voor een bedrag van € 3.658.216 (2016: € 3.364.665).

Niet in de balans opgenomen rechten en verplichtingen

  1. In 2017 is overeenstemming bereikt tussen COD/Being Development en de RAI over een huurovereenkomst voor de parkeergarage van het NHOW Hotel. De huurovereenkomst gaat in ten tijde van de oplevering van de parkeergarage in 2019 en heeft een looptijd van 20 jaar. De aanvangshuurprijs bedraagt € 650.000 per jaar en wordt jaarlijks geïndexeerd. De totale contractuele verplichting bedraagt € 13.000.000. Op basis van de verwachte oplevering van de parkeergarage vervalt € 0 binnen één jaar, een bedrag van € 2.275.000 vervalt binnen 5 jaar. Het overige deel heeft betrekking op de periode 2023 tot en met 2039 (2016: geen).
  2. Er zijn geen bankgaranties afgegeven (2016: geen).
  3. Er zijn operational leaseverplichtingen voor 38 (2016: 44) auto’s aangegaan. Ultimo het boekjaar bedragen de totale contractuele verplichtingen € 955.680 (2016: € 910.091), waarvan € 432.025 binnen één jaar vervalt. Het overige deel vervalt binnen 5 jaar.
  4. In het jaar 2017 zijn voor totaal € 569.671 (2016: € 588.686) aan leasebetalingen gedaan.
  5. In 2017 is overeenstemming bereikt met de Gemeente Amsterdam, afdeling Erfpacht en Uitgifte Grond en Ontwikkeling over een vervroegde wijziging van de erfpachtovereenkomst. Deze nieuwe overeenkomst heeft een looptijd van 50 jaar tot en met 30 oktober 2066. Het aanwezige deel van de geactiveerde afgekochte erfpacht per 1 november 2016 wordt over de nieuwe erfpachtperiode van 50 jaar afgeschreven. De totale verplichting inzake erfpacht (tot en met 2066) bedraagt € 12.716.823 waarvan een bedrag van € 259.526 binnen één jaar vervalt, een bedrag van € 1.297.631 vervalt binnen 5 jaar. Het overige deel heeft betrekking op de periode 2023 tot en met 2066.
  6. RAI Holding B.V. staat aan het hoofd van een fiscale eenheid voor de vennootschapsbelasting en omzetbelasting waarin ook de volgende ondernemingen zijn opgenomen: RAI Amsterdam B.V., RAI Solar Energy B.V., Amsterdam RAI Catering B.V. en Arfora B.V. Iedere vennootschap is hoofdelijk aansprakelijk voor de schulden van de fiscale eenheid.

Financiële instrumenten

De met financiële instrumenten verbonden risico’s zijn onderstaand toegelicht.

Kredietrisico

Om het kredietrisico te beheersen wordt de blootstelling aan kredietrisico’s voortdurend bewaakt en opgevolgd. Ultimo boekjaar is geen sprake van belangrijke concentratie van kredietrisico’s. Kredietrisico’s hebben betrekking op debiteuren en overige kortlopende vorderingen. Ter zake zijn toereikende voorzieningen opgenomen.

Valutarisico

Er is geen sprake van grote valutarisico’s aangezien de operationele kasstromen en financieringsactiviteiten overwegend in euro’s plaatsvinden.

Er is een rekeningcourantverhouding met de Coöperatieve Rabobank Amsterdam U.A. voor een maximaal bedrag van US$ 6,7 miljoen. Voor het opgenomen bedrag loopt de onderneming een koersrisico.

Renterisico

Renterisico’s betreffen hoofdzakelijk de voor lange termijn afgesloten langlopende leningen. RAI Amsterdam B.V. heeft renteswap contracten afgesloten in verband met het afdekken van de renterisico’s. Om de rentepercentages te fixeren zijn in 2013 renteswap contracten afgesloten voor de periode tot en met 2020 voor een bedrag ultimo boekjaar 2017 van € 44 miljoen. RAI Amsterdam B.V. betaalt een rentepercentage van 1,54% over de renteswap van de Deutsche Bank AG/Coöperatieve Rabobank Amsterdam U.A. Over de schulden aan kredietinstellingen wordt een variabele rente betaald van 3 maand Euribor plus een individuele opslag. De middels renteswaps afgedekte bedragen zijn kleiner of gelijk aan de uitstaande hoofdsom van de leningen Deutsche Bank AG/Coöperatieve Rabobank Amsterdam U.A. De renteswaps hebben per 31 december 2017 een reële waarde van € 1.801.264 negatief (2016: € 2.696.262 negatief). De nominale waarde loopt gedurende de resterende looptijd van de renteswaps (tot en met 2020) af naar nihil.

Toelichting op de geconsolideerde winst- en verliesrekening 2017

2.1.1. Omzet

Omzet

Bedragen x € 1.000

Omzet
  2017 2016      
           
Naar geografische gebieden          
           
Nederland 116.720 116.143      
Overige landen 6.567 4.059      
           
  123.287 120.202      
           
Naar activiteiten          
           
Beurzen en evenementen 37.519 50.236      
Accommodatieverhuur 23.511 19.787      
Catering 18.129 14.461      
Parkeren 5.335 5.036      
Hotelcommissies 2.743 2.555      
Facility Services 33.250 26.130      
Overige 2.800 1.997      
           
  123.287 120.202      

2.1.2. Kosten uitbesteed werk en andere externe kosten

Kosten uitbesteed werk en andere externe kosten

Bedragen x € 1.000

Kosten uitbesteed werk en andere externe kosten
  2017 2016      
           
Beurzen en evenementen 22.014 16.894      
Accommodatieverhuur 2.149 2.401      
Kosten van inhuur 5.199 7.131      
Catering 5.580 5.179      
Personeel 8.121 7.487      
Marketingkosten 3.807 3.300      
Overig 4.031 4.692      
           
  50.901 47.084      

2.1.3. Personeelskosten

De bezoldiging (inclusief secundaire arbeidsvoorwaarden) van bestuurders (2) bedroeg € 716.323. In 2016 bedroeg de bezoldiging van (voormalig) bestuurders (3) € 660.074.

De bezoldiging van commissarissen (gemiddeld 4) bedroeg € 92.713 (in 2016: € 104.125, gemiddeld 4).

Gemiddeld aantal personeelsleden

In FTE, werkzaam bij de groep

Gemiddeld aantal personeelsleden
  2017 2016      
           
In Nederland 376 374      

Personeel, naar aandachtsgebied

Percentage / FTE (stand ultimo jaar)

Personeel, naar aandachtsgebied
  2017 2016      
           
NAAR AANDACHTSGEBIEDEN          
           
Commercieel 53% 51%      
Operationeel 35% 36%      
Financieel/staf 12% 13%      
Totaal 100% 100%      

2.1.4. Afschrijving op immateriële en materiële vaste activa

De afschrijving op immateriële en materiële  vaste activa bestaat voor € 14,4 miljoen uit reguliere afschrijvingen en voor € 0,1 miljoen uit boekverlies op gedesïnvesteerde materiële vaste activa.

2.1.5. Overige bedrijfskosten

Overige bedrijfskosten

Bedragen x € 1.000

Overige bedrijfskosten
  2017 2016      
           
Gebouwkosten 8.622 9.552      
Bureaukosten 708 694      
Automatiseringskosten 4.678 4.404      
Advieskosten 2.523 2.490      
Reis-, verblijf- en representatiekosten 667 916      
Overige personeelskosten 1.033 1.253      
Overige algemene bedrijfskosten 276 409      
           
  18.507 19.718      

Accountantskosten
Het ingevolge artikel 382a Boek 2 BW in het boekjaar ten laste van de vennootschap gekomen honorarium van BDO Audit & Assurance B.V. bedraagt € 103.399 (2016: € 93.260). Hiervan heeft € 100.000 (2016: € 90.000) betrekking op de jaarrekeningcontrole en € 3.399 op overige controle-opdrachten.

2.1.6. Rentebaten/-lasten en soortgelijke opbrengsten/kosten

Rentebaten/-lasten en soortgelijke opbrengsten/kosten

Bedragen x € 1.000

Rentebaten/-lasten en soortgelijke opbrengsten/kosten
  2017 2016      
           
Rentebaten en soortgelijke opbrengsten 284 16      
Rentelasten en soortgelijke kosten ‑2.572 ‑2.608      
           
Rentelasten en soortgelijke kosten in de winst- en verliesrekening ‑2.288 ‑2.592      

De rentelasten en soortgelijke kosten bestaan voor € 2.571.986 uit verschuldigde rente en voor € 283.906 uit opbrengsten koersresultaat.

2.1.7. Belastingen

Belastingen

Bedragen x € 1.000

Belastingen
  2017 2016      
           
Latente vennootschapsbelasting ‑352 ‑369      
Acute vennootschapbelasting huidig boekjaar 2.317 2.133      
Vennootschapsbelasting voorgaande jaren 44 36      
           
Belastinglast in de winst- en verliesrekening 2.009 1.800      

De effectieve belastingdruk over 2017 bedraagt 27,6% (2016: 26,2%) en ligt daarmee in lijn met het algemeen geldende belastingtarief in Nederland.

4.1. Enkelvoudige balans (vóór voorstel resultaatbestemming)

Enkelvoudige balans

Vóór voorstel resultaatbestemming, bedragen x € 1.000

Enkelvoudige balans
ACTIVA ref.   2017   2016
           
Vaste activa          
           
Financiële vaste activa 4.1.1. 80.340   105.462  
           
Vorderingen op groepsmaatschappijen 4.1.3. 11.367   -  
      91.707   105.462
           
PASSIVA          
           
Eigen vermogen 4.1.2.        
           
Geplaatst kapitaal   2.730   2.730  
Agioreserves   22.006   22.006  
Wettelijke reserve koersverschillen   ‑397    
Overige reserves   60.834   58.070  
Onverdeelde winst   5.271   5.048  
      90.444   87.854
           
Schulden          
Schulden aan kredietinstellingen     1.263   -
Schulden aan groepsmaatschappijen 4.1.3.     17.608
           
      91.707   105.462

5.1. Enkelvoudige winst- en verliesrekening

Enkelvoudige winst- en verliesrekening

Bedragen x € 1.000

Enkelvoudige winst- en verliesrekening
  2017 2016      
           
Enkelvoudig resultaat na belastingen      
Resultaat deelnemingen na belastingen 5.271 5.048      
           
Nettoresultaat 5.271 5.048      

De vennootschappelijke winst- en verliesrekening is opgesteld met inachtneming van artikel 402 Boek 2 BW.

De financiële gegevens van RAI Holding B.V. zijn in de geconsolideerde jaarrekening verwerkt. Derhalve vermeldt de winst- en verliesrekening van RAI Holding B.V. conform artikel 402 Titel 9 BW slechts het aandeel in de winst na belasting van ondernemingen waarin wordt deelgenomen en het overige resultaat na belasting.

Toelichting op de enkelvoudige balans per 31 december 2017

4.1.1. Financiële vaste activa

Financiële vaste activa

Bedragen x € 1.000

Financiële vaste activa
  Deelnemingen in groepsmaatschappijen      
         
Stand per 1-1-2017 105.462      
Dividend ‑30.000      
Wettelijke reserve koersverschillen ‑397      
Overige mutaties 4      
Resultaat 5.271      
         
Stand per 31-12-2017 80.340      

De vennootschap bezit 100% (tenzij anders vermeld) van de aandelen in de volgende belangrijkste deelnemingen: RAI Amsterdam B.V., Amsterdam; Arfora B.V., Amsterdam.

In deze deelnemingen zijn de resultaten verwerkt van de volgende indirecte deelnemingen (100%): RAI Solar Energy B.V., Amsterdam; Amsterdam RAI Catering B.V., Amsterdam; RAI USA, Inc., Delaware; Rui Ang Exhibition and Convention Co., Ltd., Shanghai en RAI TURKEY ULUSLARARASI FUARCILIK VE GOSTERI HIZMETLERI ITHALAT IHRACAT TICARET LIMITED SIRKETI, Istanbul.

4.1.2. Eigen vermogen

Eigen vermogen

Bedragen x € 1.000

Eigen vermogen
  Aandelen-kapitaal Agio-reserve Wettelijke reserve koers- verschillen Overige reserves Onver-deelde winst Totaal
             
Stand per 1-1-2016 2.730 22.006 57.733 4.214 86.683
Resultaatbestemming 4.214 ‑4.214
Resultaat boekjaar 5.048 5.048
Dividend ‑3.877 ‑3.877
             
Stand per 31-12-2016 2.730 22.006 58.070 5.048 87.854
             
             
Stand per 1-1-2017 2.730 22.006 58.070 5.048 87.854
Resultaatbestemming 5.048 ‑5.048
Wettelijke reserve koersverschillen ‑397 ‑397
Resultaat boekjaar 5.271 5.271
Dividend ‑2.284 ‑2.284
             
Stand per 31-12-2017 2.730 22.006 ‑397 60.834 5.271 90.444

Het maatschappelijk kapitaal bedraagt € 13.650.000, verdeeld in 225.000 gewone aandelen A en 75.000 gewone aandelen B, elk nominaal groot € 45,50. Hiervan zijn geplaatst en volgestort 45.000 aandelen A en 15.000 aandelen B.

4.1.3. Vorderingen op groepsmaatschappijen

Vorderingen op groepsmaatschappijen

Bedragen x € 1.000

Vorderingen op groepsmaatschappijen
  Vorderingen op groepsmaatschappijen      
         
Stand per 1-1-2017 ‑17.608      
Dividend uitkering ‑2.284      
Dividend 30.000      
Overige mutaties 1.259      
         
Stand per 31-12-2017 11.367      

Op vorderingen op groepsmaatschappijen wordt geen rente berekend.

Personeel

De vennootschap heeft in 2017, evenals in 2016, geen personeel in dienst gehad.

Niet in de balans opgenomen rechten en verplichtingen

Voor de deelnemingen RAI Amsterdam B.V., RAI Solar Energy B.V. en Amsterdam RAI Catering B.V. zijn aansprakelijkheidsverklaringen ex artikel 403 Boek 2 BW afgegeven.

Amsterdam, 22 maart 2018

Directie RAI Holding B.V.

P. (Paul) Riemens, CEO
M. (Maurits) van der Sluis, COO

Raad van Commissarissen RAI Holding B.V.

R.H. (Roelf) de Boer, voorzitter
J.W.Th. (John) van der Steen, vice-voorzitter
A.M.H. (Annemarie) van Gaal
M. (Mariëlle) de Macker
 

Voorstel resultaatbestemming

Voorstel resultaatbestemming

De Algemene vergadering van Aandeelhouders wordt voorgesteld om over het jaar 2017 een dividend uit te keren van € 2,293 miljoen. Het resultaat na belasting over 2017 is opgenomen in de post onverdeelde winst in het eigen vermogen.

Gebeurtenissen na balansdatum

Geen.